De argumenten tegen de Europese Grondwet

Ik ben nu al een hele tijd aan het lezen in de vertaling van een werk van Etienne Chouard, een Franse jurist. (Je kunt de vertaling, helaas in minder correct Nederlands, maar verder goed te begrijpen, hier vinden.) Het beeld dat hij schept is verontrustend. Voor mijn eigen beeldvorming hieronder een samenvatting van de tekst en een opsomming van de belangrijkste punten (en tevens mijn argumenten voor mijn "Nee" stem, komende woensdag).

Een Grondwet omvat 5 principes die bedoeld zijn om burgers te beschermen:

  1. Een Grondwet moet leesbaar zijn

  2. Een Grondwet moet politiek neutraal zijn

  3. Een Grondwet moet herzienbaar zijn

  4. Een Grondwet beschermt tegen tirannie door de scheiding en de onderlinge controle der machten

  5. Een Grondwet wordt door het volk opgesteld ter bescherming van de willekeur van de machthebber

Het document waar we woensdag over gaan stemmen voldoet aan geen enkele van deze eisen, namelijk:

  1. De Grondwet is veel te lang en onleesbaar opgezet. Het zijn (volgens Chouard) 485 A4tjes. Bovendien verwijst het document regelmatig naar andere documenten, waardoor het voor de gemiddelde burger onbegonnen werk is om zich er werkelijk in te verdiepen. Bovendien komende belangrijke definities niet eens voor in de tekst. Erger nog, er staan tegenstrijdigheden in verschillende delen die niet direct aan elkaar verbonden zijn! Krankjorum (maar dat is mijn eigen commentaar)! Bovendien is de tekst (expres?) zodanig opgesteld dat je je geen beeld kunt vormen van wat er nu werkelijk in beschreven staat. Chouard noemt als voorbeeld dat nergens in een lijst duidelijk beschreven staat van welke onderwerpen het Europese Parlement volledig uitgesloten is. Om deze lijst zichtbaar te maken, zul je de hele tekst moeten lezen. Hier en daar staat dan genoemd 'dat het Parlement zich in deze zaken niet mag mengen'. Chouard zegt op een gegeven moment:
    "Men moet uiteraard lezen en begrijpen wat men ondertekent. Anders moet men weigeren te tekenen.
    En dat is waarschijnlijk voor mij de belangrijkste reden om tegen deze Grondwet te stemmen.
  2. Bepaalde politieke keuzes worden vastgelegd in de Grondwet. Wanneer deze keuzes voor zich zouden spreken, is het misschien het overwegen waard, maar voornamelijk wordt er haast overal verwezen naar de "vrije markt" die vooral in Europa moet gelden (Steeph's Blog, een site die ik al eerder genoemd heb in mijn eigen blog, heeft het in zijn bespreking van de Europese Grondwet ook al regelmatig aangegeven dat er wel erg vaak verwezen wordt naar de vrije markt die er in Europa zou moeten zijn). Nu staat ik nogal neutraal ten opzichte van dergelijke economische beslissing (ik weet er te weinig vanaf om er echt een mening over te vormen), maar het hoort simpelweg niet in een Grondwet te staan. Dat zou betekenen dat je iedere keer als de politieke teneur verandert, je Grondwet moet gaan aanpassen. Alhoewel een Grondwet mijns inziens niet in graniet gekerft moet worden, is het toch wel de bedoeling dat hij een tijdje meegaat, lijkt me zo. Weer een citaat uit de tekst van Chouard om dit punt duidelijk te maken:
    "[De voorgestelde Grondwet] infantiliseert de Europese burgers: het ontneemt ons allen het belang om over alternatieven na te denken. Waarom zou het politiek debat doorgaan nu inderdaad elk reëel alternatief uitdrukkelijk verboden wordt in de [...] tekst ?"
  3. Er dient een dubbele unanimiteit te zijn voor iedere verandering aan de Grondwet. Bedenk je eerst dat er op dit moment 25 lidstaten zijn. En bedenk je dan dat niet alleen eerst alle regeringen (ik herhaal, alle 25 regeringen) het eens moeten zijn over de noodzaak tot aanpassen van de Grondwet, maar dat daarna bovendien van alle volkeren (ik herhaal, alle 25 volkeren, in totaal 455 miljoen inwoners) een meerderheid moeten halen die ook akkoord gaan met de aanpassingen. Dit is ondoenlijk. Een normale meerderheid zou veel democratischer zijn. Bovendien heeft lang niet ieder lang referendumprocedures en zal in veel gevallen gewoon de zittende regering het besluit nemen over "wat het volk wil". Weer een citaat uit de tekst:
    "Men zou echt zeggen dat de wil der volkeren van weinig tel is voor zij die hen regeren."
    Misschien enigszins overdreven (ik geloof echt niet dat onze regeringen het zo slecht met ons voor hebben), maar wel een kenmerkende en passende uitspraak over de Grondwet.
  4. In Nederland gebruiken we de zogenaamde Trias Politica, de scheiding van de machten in een wetgevende macht, een uitvoerende macht en een rechterlijke macht (misschien dat je ze nog vaag kunt herinneren uit de lessen "Geschiedenis en staatsvorming" van de middelbare school). Deze scheiding is ooit bedacht om de burgerij te beschermen tegen despoten en de willekeur van een grote groep bestuurders. Chouard noemt dit idee (wat overigens van een landgenoot van hem komt) zelfs "het beste idee van de wereld". Door deze machten te scheiden voorkom je dat één bepaalde groep mensen hun macht gaan misbruiken. De drie machten controleren elkaar, daar zijn ze voor in het leven geroepen. Het evenwicht van deze machten is echter in de Grondwet moeilijk te vinden. Het Parlement, wat de wetgevende macht zou moeten zijn, heeft deze macht niet. Het mag een beetje meer bepalen hoe de budgetten worden samengesteld, maar zelfs die macht blijft beperkt (al wordt hij wel iets uitgebreid en wordt deze uitbreiding door voorstanders van de Grondwet aangegrepen om te zeggen dat het Parlement meer macht krijgt, het is allemaal maar relatief). Bovendien wordt het Parlement zelfs uitgesloten van enkele gebieden die blijkbaar alleen zijn voorbehouden aan de Raad van Ministers. Als dit al ernstig klinkt, Chouard gaat verder door te vertellen dat de besluiten, die door enkele instanties binnen de EU genomen mogen worden (waaronder de Raad van Minister, de Commissie "en... de Europese Centrale Bank."), net zo dwingend lijken te zijn als wetten, maar gemakkelijker zijn aan te maken, met minder controle. Om de boel nog ingewikkelder te maken, wordt de Raad van Ministers (ministers zijn een onderdeel van de Regering, de uitvoerende macht binnen Trias Politica) voorgesteld als een wetgevend orgaan! Dit zijn dus mensen die in hun eigen land de uitvoerende macht in handen hebben, zij mogen dus de wetten die ze zelf maken gaan uitvoeren! Dit is regelrecht in tegenspraak met de Trias Politica. Conclusie: Er is geen scheiding van de machten en geen controle over deze machten. Een zeer slechte zaak voor een democratie. Daarnaast wordt de Commissie veel te sterk, met name de voorzitter van de Commissie. Hij is de enige vertegenwoordiger van de EU in alle internationale onderhandeling en dat ook nog eens stiekum: Hij hoeft geen verantwoording af te leggen aan het Parlement, de mensen die door de burgers gekozen zijn. Enkele kenmerkende citaten van Chouard:
    "Al die macht zonder reële controle, dit algemeen gebrek aan verantwoording verschuldigd zijn... Waar is de democratie ? Waar zijn de weringen tegen willekeur ?"
    "Naar het schijnt spreken de syllabi van studenten Politieke Wetenschappen al twintig jaar lang en op preutse wijze over "het democratisch deficiet" van Europa. Een te goedaardige term om het opgeven der volkeren aan te duiden, die teveel vertrouwen op diegenen die ze aangesteld hebben om hen te beschermen."
    "Hoe kunnen de analysten en commentatoren hier over kijken alsof dit bijkomstig was ? Is dit Europa kost wat kost ? Gelijk welk Europa ? Ook niet democratisch ? Heeft men geen recht om hierover te spreken zonder als anti-europeaan bestempeld te worden ?"
    En deze vond ik zelf erg typisch:
    "Montesquieu keert zich in zijn graf." (Montesquieu is dus die grondlegger van de Trias Politica, de ultieme bescherming van het volk tegen haar machthebbers, ten voordele van de democratie.)
  5. Als een Grondwet de burgerij moet beschermen tegen de machthebbers, is het niet meer dan logisch dat de burgerij (dat is immers de groep die de machthebbers hun macht geeft) deze regels opstelt. Ofwel zelf als volledige bevolking (wat mij nogal ondoenlijk lijkt) ofwel door vertegenwoordigers die gekozen zijn voor deze taak. Echter, de Grondwet en alle verdragen die hieraan vooraf gingen, zijn geschreven door de machthebbers zelf. Nergens heeft het volk inspraak gehad in deze regels. We krijgen alleen het recht om voor of tegen te stemmen en er wordt ons vooral op het hart gedrukt om maar voor te stemmen, want dat is immers vooruitgang. Een citaat van Chouard:
    "[...] een schijn van democratie met overal oogbedriegers; kleine vooruitgangen die opgeblazen worden, maar een werkelijke achteruitgang van de waarborgen tegen willekeur."
    Nu is er (blijkbaar, ik wist van niks) een vergadering geweest die deze schijn moest wekken, de Giscard Conventie. Echter, Chouard slaat in mijn ogen de spijker op z'n kop als hij zegt:
    "Ik heb een diep respekt, uiteraard, voor alle eminente leden van de Conventie. Maar ik geloof eenvoudig weg dat ze geen mandaat hadden om te doen wat ze gedaan hebben."
    Want die toestemming, dat mandaat, hebben wij, de burgerij, deze mensen nooit gegeven.

Een belangrijk gedeelte van deze tekst heb ik overgeslagen, namelijk het stuk bijna aan het begin, waarin gesproken wordt over het verschil tussen een echte Grondwet en het Verdrag tot vaststelling van een Grondwet voor Europa, deze laatste is de officiële titel van het document waar we woensdag voor gaan stemmen. Maar ook hierover spreekt Chouard mijn mening uit in zijn conclusie:

"Het is waar, wellicht is het een vergissing (voor diegenen die dit weinig democratisch Europa bouwen) deze tekst Grondwet te hebben genoemd (ze hebben ons op onze hoede gebracht) en het aan het referendum van deze arrogante klagers die de fransen zijn, te hebben voorgelegd. Maar voor ons burgers, heb ik de indruk dat deze twee vergissingen een historische kans betekenen om het gevaar duidelijker te zien en om ons eindelijk te verzetten."

Is deze Grondwet dan doordrongen van slechtheid? Nee, natuurlijk niet. Er staan veel dingen in die de regeringen goed besloten hebben. Echter, zoals Chouard in zijn teksten aangeeft en ik hem op zijn woord vertrouw (hij is immers een jurist), het is niet te voorkomen dat wanneer een uitvoerende macht de kans krijgt om regels en wetten te maken (de taak van de wetgevende macht), deze uitvoerende macht steeds meer macht bij zichzelf neerlegt. En daar moeten we voor waken. Enkele citaten uit Chouard's conclusie die ik de moeite waard vind (al is het hele stuk erg overtuigend en zit het in mijn ogen goed in elkaar):

"Democratie is niet eeuwig, ze is zelfs extreem kwetsbaar. Door haar onkwetsbaar te wanen zijn we bezig haar te laten verloren gaan."
"Talrijke journalisten maken een oneerlijk amalgaam door de tegenstanders van deze tekst met tegenstanders van Europa gelijk te stellen. De dubbele gelijkheid "Ja aan de Grondwet= ja aan Europa", "Neen aan de Grondwet = Neen aan Europa" is een beledigende leugen, een omkering van de werkelijkheid. Het is een misleidende slogan die nooit bewezen is en die gelanceerd werd om diegenen te verleiden die het verdrag niet gelezen hebben en de nochtans sterke argumenten van diegenen die zich verzetten tegen dit verdrag, precies om een perspectief op een democratisch Europa te beschermen, niet bestudeerd hebben."
"Er is toch een onbetwistbare vooruitgang in dit verdrag...Namelijk de nieuwe mogelijkheid die gegeven wordt om uit de val te vluchten : artikel I-60-1 : Vrijwillige terugtrekking uit de Unie : "Een lidstaat kan overeenkomstig zijn grondwettelijke bepalingen besluiten zich uit de Unie terug te trekken. " Momenteel bestaat dit recht niet. De verwerping van deze tekst sluit ons op in een andere val, die van het Verdrag van Nice. Tof..."

Ik roep iedereen die voor een democratisch Europa is, een voorstander van samenwerking op gelijke vlak, op om TEGEN dit Verdrag tot vaststelling van een Grondwet voor Europa te stemmen. U stemt niet tegen een samenwerkend Europa, u stemt vóór de democratie. En alhoewel een democratie misschien niet de beste staatsvorm is, het is de beste die we op dit moment hebben. (En dat is ook een citaat van iemand, maar ik heb geen idee van wie.)

Comments

Comments powered by Disqus